Vijver Kom thuis uit de kosmos en zeg wat ze eigenlijk bedoelen
Pond is altijd een band geweest die in gesprek was met hun eigen excessen. Ze kwamen uit Perth, West-Australië, dezelfde scène die Tame Impala en een bepaalde soort door de zon beschadigde psychedelia voortbracht, en bouwden hun vroege reputatie op met uitgestrekte, feedbackzware, losjes georganiseerde jams die het gevoel hadden dat ze eeuwig door konden gaan en dat soms ook deden. Het fuzzpedaal was niet alleen maar een hulpmiddel. Het was een filosofie. Dingen voorbij het punt van oplossing laten gaan, de studio behandelen als een kamer waar de tijd anders bewoog, textuur op textuur stapelen totdat het nummer zelf ondergeschikt werd aan de sfeer die het genereerde. Dit is de vijver die hun bestaande publiek kende, de vijver van Hobo Rocket en Man It Feels Like Space Again, een band die had bedacht hoe ze overdaad als een vorm van vrijgevigheid konden laten voelen.
Terrestrials, hun elfde studioalbum en hun eerste op hun eigen Mangovision-afdruk via Secretly Distribution, arriveert met een opzettelijke ontkenning van alles wat dat geluid definieerde. Voordat de band de studio betrad, legde de band drie verboden op: geen fuzzpedaal, geen ballads, en geen wat zij omschrijven als Pink Floyd-aflaten, dat wil zeggen geen uitgebreide atmosferische passages, geen nummers die van de luisteraar op een bepaalde manier geduld vereisen, geen muziek die meer tijd nodig heeft om zijn vruchten af te werpen dan nodig is om te verdienen. Deze verboden klinken als een reactie op iets. Dat zijn ze. Op het album besluit Pond, op het punt van hun elfde plaat, dat compressie hen beter van pas komt dan expansie. Dat de uitspraak moeilijker terechtkomt als deze één keer wordt uitgesproken in plaats van omcirkeld.
Waar ze toe komen is iets dat de zongebleekte gitaarpop van de Australische rock uit de jaren tachtig, het soort dat voortkwam uit pubs en strandwijken en de bijzondere kwaliteit van het licht aan de westkust, combineert met de met eyeliner besmeurde postpunk van Britse bands als Sisters of Mercy en Magazine. Dit is een specifieke en ongebruikelijke combinatie. De Australische pubrocktraditie wordt grotendeels gezien als een ruigere neef van de Amerikaanse klassieke rock, gebouwd op grote gitaren en fysieke aanwezigheid en een zekere onverschilligheid voor verfijning. De Britse postpunk waar Pond hier naar verwijst is bijna het tegenovergestelde: cerebraal, beeldbewust, geïnteresseerd in textuur als vorm van argumentatie. Pond zet deze twee tradities samen in een kamer en ontdekt dat ze over dezelfde dingen ruzie maken.
Het land onder de plaat
Nick Allbrook is nooit een subtiele tekstschrijver geweest, maar op Terrestrials weegt de directheid van de schrijfstijl zwaarder dan normaal, omdat de productie het psychedelische gaas heeft weggenomen dat er typisch omheen hangt. Nummers als The Fatal Shore en Personal Hell benaderen het Australische landschap niet als achtergrond maar als onderwerp: het continent als iets dat is afgenomen, waar nog steeds uit wordt gehaald, dat een specifiek soort politieke schuld veroorzaakt bij de mensen die erop wonen terwijl ze profiteren van de onteigening ervan. Roebuck Plains bevindt zich in het noordwesten van West-Australië, een regio die van enorme betekenis is in het voortdurende gesprek over inheemse landrechten en het geweld van de winningsindustrieën.
Dit is geen protestmuziek in de Amerikaanse traditie van folkdeclaraties en meezingrefreinen. Het is iets ongemakkelijkers: muziek gemaakt door mensen die begrijpen dat ze betrokken zijn bij wat ze beschrijven. Het postpunkformalisme is hier op zijn plaats omdat postpunk altijd het geluid is geweest van mensen die weten dat ze het systeem dat ze bekritiseren niet zomaar kunnen verlaten. Je gebruikt de elektrische gitaar. Je werkt binnen de popsong. U aanvaardt de erfenis en zegt dan wat de erfenis heeft gekost.
Wat de beperkingen teweegbrachten
Het verbod op fuzz maakt Terrestrials niet tot een stille plaat. De gitaren zijn aanwezig en vaak agressief. Ze hebben simpelweg een ander soort voorsprong gekregen. De compressie van de mix duwt alles naar voren, en de afwezigheid van de galm en vertraging die Pond gebruikt om psychedelische diepte te creëren, betekent dat de luisteraar zich in de kamer bevindt met de band in plaats van erboven te zweven. Dit is een fysieke plaat op een manier die eerdere Pond-albums soms opzettelijk hebben vermeden.
De speelduur van tien nummers, die binnen de veertig minuten komt, is de meest consequente formele beslissing op het album. Pond is van oudsher bereid geweest om het geduld op de proef te stellen. Aardse wezens stellen het geduld niet op de proef. Het arriveert, zet zijn standpunt uiteen en vertrekt voordat de luisteraar tijd heeft om te beslissen of hij of zij het daarmee eens is. Dit werkt omdat de tekst sterk genoeg is om het vertrouwen te behouden dat de structuur vereist. Through the Heather en Two Hands zijn net zo direct als alles wat Pond heeft opgenomen, gebouwd op riffs die hun herhaling verdienen in plaats van ervan afhankelijk te zijn. Skyworks opent het album met een directheid die de nieuwe aanpak aankondigt voordat de luisteraar tijd heeft om de verwachtingen bij te stellen.
Nashville (I'm Dying) sluit de plaat af met iets onverwachts: een nummer dat, ondanks de regel dat er geen ballads zijn, oprecht ontroert zonder de structurele verplichtingen van het album te verraden. Het beweegt vanwege compressie in plaats van ondanks compressie. De terughoudendheid die over de voorgaande negen nummers is opgebouwd, geeft het laatste nummer een ademruimte die niet zou hebben bestaan als het album op de oude manier was opgebouwd.
De onafhankelijke verhuizing en wat het betekent
Door uit te brengen op Mangovision, het label dat Pond voor deze plaat heeft opgericht, worden ze in een lijn van artiesten geplaatst die hebben gekozen voor het verhoogde risico en de grotere controle over onafhankelijkheid op een punt in hun carrière waar de gevestigde infrastructuur het werk niet langer diende. Secretly Distribution regelt de logistiek. De creatieve beslissingen blijven volledig bij de band. Dit is geen garantie voor kwaliteit, maar wel een garantie voor intentie. Terrestrials klinkt als een plaat die precies is gemaakt zoals de mensen die hem hebben gemaakt het bedoeld hebben. Er zijn geen compromissen hoorbaar in de mix, geen momenten die aanvoelen als concessies aan de commerciële leesbaarheid.
Dit is met name voor Pond van belang omdat hun commerciële leesbaarheid op zijn best altijd gedeeltelijk is geweest. Ze zijn een cultact in de meest precieze zin: een band met een toegewijd publiek dat nooit de mainstream-zichtbaarheid heeft bereikt, ondanks connecties met Tame Impala en de bredere wereldwijde aandacht die op dat project volgde. De associatie met Kevin Parker was altijd meer toeval dan ontwerp. Wat Pond en Tame Impala gemeen hebben is een geografie en een generatie, geen geluid. Terrestrials maakt dit onderscheid duidelijker dan enig ander record. Dit is geen psychedelische pop die is georganiseerd voor mainstream-inzendingen. Dit is iets bijzonders, gemaakt met het volle besef van zijn eigen bijzonderheid.
Anno 2026 voelt die bijzonderheid eerder als een positie dan als een beperking. Het Australische politieke landschap, de aanhoudende crisis van extractie en ontkenning, de specifieke structuren van een cultuur die blijft worstelen met wat ze nodig heeft en wat ze verschuldigd is, dit zijn geen abstracte zorgen. Pond heeft een plaat gemaakt die in deze zorgen leeft, zonder te pretenderen ze op te lossen. De postpunkstructuur is het juiste voertuig voor dat soort onopgeloste discussies. Terrestrials is het geluid van een band die elf albums lang naar een specifiek soort helderheid heeft toegewerkt en daar eindelijk op hun eigen voorwaarden is toegekomen.
