June McDoom: de folkzangeres die zichzelf nooit heeft gezien in het genre waar ze van houdt
Er is een bepaald soort geduld nodig om een kunstvorm na te streven die niet met jou in gedachten is gebouwd. June McDoom groeide op in een Jamaicaans huishouden in Zuid-Florida, waar reggae elke kamer vulde en haar eerste idee vormde van wat muziek zou kunnen zijn. Ze ging jazzperformance studeren in New York City. En ergens daar tussenin werd ze verliefd op volksmuziek, een traditie die het grootste deel van de populaire geschiedenis heeft doorgebracht met het zich nauw voorstellen van wie daarbinnen thuishoort.
Die spanning is niet inherent aan haar werk. Het is de motor ervan. McDoom is een zangeres en songwriter die een catalogus opbouwt die de reggae uit haar jeugd, het harmonische vocabulaire van de jazz en de confessionele directheid van de Amerikaanse folk uit de jaren zestig en zeventig samenbrengt. Het resultaat is een geluid dat door geen van deze tradities volledig kan worden verklaard. Dat is precies het punt.
Het huishouden dat Reggae heeft gebouwd
McDoom heeft openlijk gesproken over opgroeien omringd door reggae. Het was geen muziek waar ze naar op zoek was. Het was de sfeer van het huishouden. Artiesten als Alton Ellis en Dennis Brown liepen door haar huis, zoals sommige kinderen opgroeien met het horen van gospel, country of soul, niet als een keuze maar als een gegeven, iets dat wordt opgenomen voordat iemand oud genoeg is om een mening te hebben over wat hij of zij leuk vindt.
Die erfenis is van belang omdat het iets heeft voortgebracht dat volksmuziek op zichzelf zelden biedt: een muziekmodel dat emotie behandelt als iets dat moet worden volgehouden in plaats van te haasten, dat geduld en groove als artistieke deugden op zichzelf waardeert. Toen McDoom later de folksongwriters ontdekte van wie ze zou gaan houden, ruilde ze niet de ene set waarden in voor de andere. Ze vond een nieuwe taal voor gevoelens die ze al begreep.
De volkskunstenaars die haar aandacht trokken, werkten in de meeste interieurregisters. Bobbie Gentry, Joan Baez, Jessica Pratt. Schrijvers voor wie een lied een kleine verzegelde wereld was, compleet op zijn eigen voorwaarden. McDoom herkende iets in die kwaliteit. Een lied dat je met je mee zou kunnen dragen omdat het de persoon die het maakte iets echts kostte, iets dat niet uitgevoerd of benaderd kon worden.
De jazzeducatie
Toen ze in New York aankwam om jazzperformance te studeren, liet ze folk niet in de steek. Ze leerde het anders te horen.
Jazz leerde haar over de ruimte. Over wat er gebeurt tussen noten en onder melodieën. Over de manier waarop een akkoord complexiteit kan vasthouden zonder onmiddellijk op te lossen, en over de discipline die nodig is om in dat onopgeloste moment te blijven in plaats van er voorbij te haasten. Voor een songwriter die zich al aangetrokken voelde tot volksmuziek vanwege de intimiteit en terughoudendheid ervan, was dit geen afwijking van haar instinct. Het was een verdieping ervan.
Ze noemt Dionne Warwick en Nina Simone naast Bobbie Gentry als vormende invloeden. Dit zijn geen artiesten die in één rijstrook bleven. Ze bespeelden de Amerikaanse populaire muziek met een vloeiendheid die elke genregrens overschreed die ze tegenkwamen, en dat deden ze zonder toestemming te vragen aan de mensen die hen misschien hadden verteld dat ze in de verkeerde kamer waren.
Vooruit stappen terwijl je achteruit stapt
McDoom beschrijft haar artistieke aanpak met een zin die simpel klinkt, maar veel inhoudt: naar voren stappen en tegelijkertijd een stap terug doen.
Het gaat deels om esthetiek. Haar opnames geven de voorkeur aan analoge warmte, akoestische ruimte en een gevoel van langzaam bewegende tijd. In haar samenwerking met producer Evan Wright, uitgevoerd in hun gedeelde studio in Greenpoint, Brooklyn, heeft ze consequent prioriteit gegeven aan textuur boven volume en gevoel boven effect. De EP ‘With Strings’, uitgebracht op Temporary Residence in november 2023, gaat met die filosofie verder dan alles wat ze eerder had gedaan.
Het project brengt haar liedjes terug tot hun essentie en herbouwt ze vervolgens met strijkersarrangementen van Sammy Weissberg, met toevoeging van viool, altviool, cello, harp en contrabas. Het effect is geen grandeur. Het is intimiteit op schaal. De snaren overweldigen de stem niet. Ze omringen het. De medewerkers die ze binnenhaalde, waaronder zangeres Cecile McLorin Salvant en zangeres Kate Davis, werden gekozen vanwege de manier waarop ze luisteren, maar ook vanwege de manier waarop ze zingen. Driestemmige harmonie, in de juiste handen, is een vorm van conversatie tussen stemmen die overeenstemming bereiken zonder dat een van hen volledig bezwijkt.
De uitdrukking heeft ook een culturele dimensie. Een stap verder gaan in de folkwereld, een traditie die grotendeels gevormd wordt door blanke Amerikaanse ervaringen van ontheemding en verlangen. Terug in haar eigen geschiedenis, in het Jamaicaanse huishouden en de reggaeritmes en de jazzopleiding. Ze weigert iets daarvan bij de deur achter te laten als ze bij de microfoon arriveert.
Het argument dat haar muziek zonder woorden maakt
Er bestaat de neiging om over representatie in muziek te praten alsof de oplossing eenvoudigweg bestaat uit het toevoegen van meer namen aan een lijst. Maar wat McDoom doet is fundamenteler dan dat. Ze vraagt niet aan volksmuziek om ruimte voor haar te maken. Ze maakt ruimte in de muziek zelf.
Wanneer ze 'Black Is the Colour of My True Love's Hair' covert, een traditioneel lied uit de Appalachen met een eeuwenlange geschiedenis erachter, corrigeert ze de traditie niet. Ze bewoont het volledig, neemt alles mee wat ze bij zich heeft en breidt daarmee uit wat het lied kan betekenen en tot wie het kan spreken. Dat is geen politieke daad in enge zin. Het komt dichter in de buurt van een cultureel argument dat volledig via geluid wordt gevoerd.
Volksmuziek heeft zich altijd beziggehouden met overerving. Met wat wordt doorgegeven en wat verloren gaat en wat tegen alle verwachtingen in overleeft. McDoom brengt een andere erfenis met zich mee dan de meeste folkzangers die vandaag de dag werken. Ze brengt ook het oor van een jazzmuzikant mee, een door reggae getraind geduld en het instinct van een songwriter voor het beeld dat blijft. De combinatie levert muziek op die tegelijk oud en nieuw klinkt, vertrouwd in zijn rust en oprecht vreemd in zijn opbouw.
Ze heeft voor alt-J geopend in het Kings Theatre in Brooklyn, toerde met Nick Hakim en trad op op het Rough Trade Indieplaza Festival in het Rockefeller Center. Ze is niet onbekend. Ze heeft gewoon geen haast. Het werk stapelt zich op zoals goed langzaam werk dat doet, en komt met een gewicht dat je pas merkt nadat het al is neergedaald.
Het werk dat overblijft
McDoom's gelijknamige compilatie, uitgebracht in april 2025 op Temporary Residence, verzamelt haar opnames voor het eerst in één document. Door ze samen te horen, wordt de continuïteit duidelijk. De doorgaande lijn is geen geluid maar een houding, een toewijding om muziek te maken alsof het publiek dat dit het meest nodig heeft de moeite waard is om er realtime over te nemen.
Dat soort zorg is niet decoratief. Het is de argumentatie. In een tijd waarin muziek sneller wordt gemaakt, voortdurend wordt uitgebracht en in streams wordt gemeten, is de keuze om nauwgezet en ongehaast te zijn op zich al een statement. June McDoom maakt folkmuziek naar het beeld van haar eigen leven: Jamaicaans, Amerikaans, geschoold in jazz, geduldig en helemaal zichzelf.
Het werk dat overblijft is simpelweg meer van hetzelfde. Wat, gezien wat ze al gemaakt heeft, meer dan genoeg reden is om te blijven kijken.
